Professionele standaarden van rechters

Professionele standaarden bestuursrecht, belastingrecht, civiel recht, familie- en jeugdrecht en strafrecht.

Wat zijn professionele standaarden?

Professionele standaarden zijn kwaliteitsnormen die rechters (inclusief raadsheren en de hoogste bestuursrechters) hebben ontwikkeld. Daarmee laten zij zien wat goede rechtspraak is en hoe zij hun verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het rechterlijk handelen gezamenlijk invullen. Voor een deel gaat het om handhaving van het huidige kwaliteitsniveau, voor een ander deel om verbeteringen op het gebied van deskundigheid, snelheid, bejegening van rechtzoekenden en de aandacht en tijd die aan een zaak worden besteed.

In de professionele standaarden komen onderwerpen aan de orde die direct het rechterlijk werk raken, zoals de regie over rechtszaken en de afdoening ervan. Maar er zijn ook standaarden voor de omstandigheden waaronder rechters hun werk doen. Bijvoorbeeld over opleiding en juridische en logistieke ondersteuning.

Waarom maken rechters hun professionele standaarden openbaar?

Met de publicatie van professionele standaarden laten rechters zien welke kwaliteitseisen zij stellen aan hun werk en hun werkomgeving. De organisatie kan de standaarden zien als een leidraad voor het faciliteren van rechters. De bestuurders van de gerechten hebben zich aan de gepubliceerde standaarden verbonden. Daarmee geven zij aan randvoorwaarden te willen scheppen waardoor rechters hun werk goed kunnen doen.
Standaarden waarvoor kleine of grotere wijzigingen in de organisatie nodig zijn zullen gefaseerd worden ingevoerd, in overleg met de bestuurders van de gerechten.
De professionele standaarden zijn bedoeld voor intern gebruik. Ze bevatten geen rechtsregels. Het zijn uitgangspunten voor rechters, waar zij onder omstandigheden van kunnen afwijken.

Hoe zijn de professionele standaarden tot stand gekomen?

Bij de totstandkoming van de professionele standaarden zijn veel rechters uit verschillende rechtsgebieden betrokken. Elk rechtsgebied is daarbij op zijn eigen manier te werk gegaan. De standaarden zijn daarom verschillend. Mogelijk wordt op termijn ook een overkoepelende standaard ontwikkeld.
De standaarden zijn dynamisch van aard. Zodra dat nodig is, worden ze uitgebreid en aangepast aan vakinhoudelijke en maatschappelijke veranderingen.

Gepubliceerde professionele standaarden:

Belastingrecht

Bestuursrecht

Familie & Jeugd

Handel en kanton

Strafrecht

Toezicht

Engelstalig

Vragen en antwoorden

1. Wat zijn professionele standaarden?

Professionele standaarden zijn kwaliteitsnormen die door rechters zijn ontwikkeld, om bij te dragen aan de kwaliteit van hun werk. Met het vastleggen van de standaarden laten rechters zien hoe ze het huidige kwaliteitsniveau invullen, maar ook werken aan verbeteringen op het gebied van deskundigheid, snelheid, bejegening van rechtzoekenden en de aandacht en tijd die aan een zaak worden besteed.

2. Voor wie gelden professionele standaarden?

Voor rechters.

3. Wat hebben procespartijen aan professionele standaarden?

De professionele standaarden zijn bedoeld voor intern gebruik binnen de Rechtspraak. Ze bevatten geen rechtsregels, maar uitgangspunten.
Voor derden zal het effect van professionele standaarden zich met name uiten in verbeteringen op het gebied van deskundigheid, snelheid, bejegening van rechtzoekenden en de aandacht en tijd die aan een zaak worden besteed.

4. Hoe verhouden standaarden zich tot de rechterlijke onafhankelijkheid?

De rechterlijke onafhankelijkheid brengt met zich dat rechters verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van hun werk. De professionele standaarden laten zien hoe rechters die verantwoordelijkheid invullen. Zij zijn door rechters zelf ontwikkeld en vastgesteld. De standaarden kunnen worden gezien als een uiting van collectief vakmanschap.
Rechters hanteren de standaarden als uitgangspunt en zien met elkaar toe op de naleving ervan. Onder omstandigheden kan ervan worden afgeweken.

5. Waarom worden de professionele standaarden gepubliceerd?

De standaarden worden gepubliceerd omdat rechters willen laten zien welke kwaliteitseisen zij aan hun werk en hun werkomgeving stellen.

6. Wordt in alle gerechten met de standaarden gewerkt?

Nee. Voor sommige standaarden moet iets worden aangepast in de organisatie. Die worden gefaseerd ingevoerd, in overleg met de besturen van de gerechten.

7. Waarom zijn er standaarden per rechtsgebied?

Voor elk rechtsgebied kunnen andere kwaliteitsnormen gelden. Daarom werken rechters en raadsheren uit alle rechtsgebieden aan hun eigen standaarden.