Het belang van de rechtsstaat
Kernwaarden Rechtspraak
Mensen, organisaties en overheid botsen wel eens. Dat is onvermijdelijk in een samenleving. Daarom is een rechter nodig, die bepaalt wat mag en niet mag.
Iedereen gelijk
Voor de rechter is iedereen gelijk. Eerlijke, onafhankelijke en onpartijdige rechtspraak is cruciaal voor een rechtvaardige samenleving. De rechter zorgt ervoor dat voor iedereen dezelfde regels gelden. Dat geeft vertrouwen in de samenleving.
Hoger beroep
Wie het niet eens is met een vonnisEen uitspraak in een procedure die begint met een dagvaarding., kan in hoger beroepHet opnieuw behandelen van een zaak door een hogere rechter. gaan. Een hogere rechter kijkt opnieuw naar de zaak, met een frisse blik.
Hoe werkt het recht?
Democratische rechtsstaat
Nederland is een democratische rechtsstaat. Democratisch, omdat de burgers kiezen wie het land regeert. Een rechtsstaat, omdat iedereen zich aan het Nederlandse recht moet houden. Dat geldt voor burgers en overheid.
Rechtsgebieden
De rechtspraak is opgedeeld in 3 rechtsgebieden: civiel rechtRecht dat betrekking heeft op geschillen tussen burgers onderling, tussen bedrijven onderling of burgers en bedrijven. Het civiel recht wordt ook burgerlijk recht of privaatrecht genoemd., strafrecht en bestuursrecht.
Kantonrechtspraak is een bijzondere vorm. De kantonrechterDe kantonrechter behandelt zowel civiele zaken als strafzaken. Het is een alleensprekende rechter die zaken als overtredingen uit het strafrecht, arbeidszaken, huurzaken en zaken onder de € 25.000,- behandelt. Vroeger was het kantongerecht een apart gerecht naast de rechtbanken, gerechtshoven en de Hoge Raad. De kantongerechten zijn opgegaan in de rechtbanken. De term 'kantonrechter' is blijven bestaan. behandelt onder meer lichte strafzaken en civiele zaken tot een bedrag van € 25.000.
Organisatie
Bij een juridisch conflict beslist de rechter. Is 1 van de partijen het niet eens met het vonnis, dan kan deze in hoger beroepHet opnieuw behandelen van een zaak door een rechter. bij het gerechtshofGerecht dat zaken in hoger beroep behandelt. Nederland kent vier gerechtshoven. of 1 van de bijzondere colleges van beroep of de Afdeling bestuursrechtspraakRechtspraak die zich bezighoudt met geschillen over besluiten van een bestuursorgaan. De geschillen kunnen zich zowel tussen particulieren, organisaties en bestuursorganen als tussen bestuursorganen onderling afspelen. Bestuursrecht is de moderne benaming voor wat vroeger administratief recht heette. van de Raad van State. De Hoge Raad is de hoogste rechter.
Oplossen zonder rechter
Naast rechtspraak zijn er ook andere (niet-gerechtelijke) manieren om een oplossing te vinden voor een conflict. Zoals: tuchtrechtspraak, arbitrageVorm van geschilbeslechting waarbij niet de rechter, maar één of meer door de partijen zelf aangewezen scheidsrechters (arbiters) een uitspraak doen., mediation en de geschillencommissieGroep van ervaren personen in een bepaalde branche die problemen oplost zonder dat de rechter erbij komt. De geschillencommissies behandelen bijvoorbeeld klachten van consumenten over producten en diensten..
Brochures
Bekijk het overzicht met alle brochures. Van begrippen in de rechtspraak tot informatie voor verdachten. En van mediationAlternatieve methode om geschillen buiten de rechter om op te lossen. Wordt ook alternatieve geschilbeslechting genoemd. naast rechtspraak tot informatie voor jongeren.
Jaarcijfers 2024
1,4 mln. beslissingen
2.714 rechters en raadsheren
Rechtspraak in cijfers
Hoeveel nieuwe rechtszaken komen er elk jaar binnen? Hoeveel mensen werken er in de Rechtspraak? Hoeveel uitspraken zijn er per jaar? De Rechtspraak beschrijft het jaarlijks in de rapportages en factsheets.
Digitaal toegankelijke rechtspraak
De Rechtspraak digitaliseert. Over een paar jaar kan iedereen digitaal een rechtszaak starten, stukken uitwisselen en communiceren over de zaak. Voor advocaten is digitaal procederen in steeds meer zaken verplicht.
Kwaliteit: altijd werk in uitvoering
De Rechtspraak is constant bezig om de kwaliteit te verbeteren. Om het vertrouwen van Nederlanders in de rechtspraak hoog te houden, moet de rechtspraak eerlijk, modern, deskundig, begrijpelijk en toegankelijk zijn.
Missie, visie en agenda van de Rechtspraak
In de rechtszaal
Wat doet een rechter?
Rechters beslissen of iemand de wet heeft overtreden, schuldig is aan een misdrijfZwaar strafrechtelijk vergrijp. De strafwetgeving onderscheidt overtredingen en misdrijven. Overtredingen worden in de regel in eerste aanleg berecht door de kantonrechter, misdrijven door de afdeling strafrecht van de rechtbank.. Ze hebben het laatste woord bij conflicten tussen burgers, bedrijven en overheid. In hun vonnis leggen ze een passende maatregelEen maatregel kan worden opgelegd na het begaan van een strafbaar feit. Er kunnen maatregelen worden opgelegd in plaats van een straf of naast een straf. Voorbeelden zijn: terbeschikkingstelling (tbs), plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis, ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, onttrekking van voorwerpen aan het verkeer. of straf op. Het oordeel van de rechter is bindend.
Wie is wie?
De rechter, de verdachteIemand over wie aanwijzingen bestaan dat hij mogelijk een strafbaar feit heeft gepleegd. De wet spreekt over "een redelijk vermoeden van schuld". Een verdachte wordt pas dader genoemd nadat hij is veroordeeld., de advocaat en de officier van justitieEen officier van justitie is een vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie in de rechtszaal. De officier van justitie is verantwoordelijk voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten. De officier beslist of iemand voor de rechter moet komen en eist een straf als de verdachte schuldig is. hebben verschillende rollen in de rechtszaal. Soms krijgt ook een slachtoffer spreektijd. En soms is er een tolk nodig.
Bekijk alle rollen in de rechtszaak.
Blijf op de hoogte
Rechtspraak magazine
Rechtspraak magazine verschijnt onregelmatig. Bekijk hier alle edities van het magazine digitaal. Ook kunt u zich er kosteloos op abonneren. Vermeld dan uw naam en adresgegevens.
Nieuwsbrief
Ontvang wekelijks een nieuwsbrief met het belangrijkste rechtspraaknieuws van de afgelopen week.
Rechtstreeks
Rechtstreeks richt zich op de praktijk en de ontwikkeling van de rechtspraak in Nederland. Het blad is bedoeld voor iedereen die beroepsmatig bij de rechtspraak betrokken is.
Voor meer informatie of hulp, bezoek de contactpagina. Daar vindt u antwoorden op veelgestelde vragen en informatie over hoe u ons kunt bereiken.