Beter proces door elkaar spiegel voor te houden

Rechters, officieren van justitieVerzamelnaam voor functies die zich binnen de overheid bezighouden met de handhaving van het recht. en advocaten bemoeien zich doorgaans niet met elkaar, anders dan hun rollen in de rechtszaal voorschrijven. Na de uitspraak van de rechtbankRechtsprekend orgaan dat in eerste aanleg oordeelt over zaken zoals echtscheidingen, misdrijven, geldvorderingen, en de meeste bestuursrechtelijke geschillen. Ook wordt met het begrip rechtbank het gebouw aangeduid waarin de rechtbank zetelt. scheiden de wegen, op naar de volgende zaak.
De Amsterdamse strafrechter Karel Brunner ziet dit graag veranderen: hij nam het initiatief tot een feedbackbijeenkomst voor de bij de zaak betrokken professionele partijen. Dit was in een langdurige, grote strafzaak. Deze zaak kende meerdere verdachten en werd behandeld door een meervoudige kamerEen kamer van een gerecht, bestaande uit ten minste drie rechters. De meervoudige kamer beslist over zware of ingewikkelde zaken. In hoger beroep worden de zaken veelal door een meervoudige kamer behandeld. (3 rechters), met Brunner als voorzitter. Het onderzoek door justitie in deze zaak duurde meer dan 2 jaar, toen kon de daadwerkelijke rechtszaak (inhoudelijke behandeling) pas plaatsvinden. Dat betekende ook dat rechters, advocaten en officier van justitieEen officier van justitie is een vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie in de rechtszaal. De officier van justitie is verantwoordelijk voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten. De officier beslist of iemand voor de rechter moet komen en eist een straf als de verdachte schuldig is. elkaar over langere tijd meemaakten. 

Jammer

Brunner: 'Ik liep al een tijdje rond met het gevoel dat het eigenlijk jammer is dat rechters, officieren en advocaten elkaar niet vertellen wat zij vinden van elkaars optredens. We zijn allemaal professionals die op zo hoog mogelijk niveau hun vak willen uitoefenen. In de regel vinden we het leuk om over ons werk te praten. Als we wél met elkaar in gesprek zouden gaan, zouden we elkaar wellicht tips kunnen geven. Dat zou de kwaliteit van volgende rechtszaken alleen maar ten goede komen, was mijn gedachte.'
Om de gelegenheid te scheppen met elkaar in gesprek te kunnen komen, polsten Brunner en zijn collega Chantal Meewisse de balie (beroepsvereniging van advocaten) en het parketHet kantoor van het Openbaar Ministerie in de hoofdplaats van een rechtbank (arrondissementsparket) of van een gerechtshof (ressortsparket). Op de arrondissementsparketten werken de officieren van justitie en ondersteunend personeel onder leiding van een hoofdofficier van justitie. Op de ressortsparketten werken de advocaten-generaal en parketmedewerkers onder leiding van een hoofdadvocaat-generaal. Daarnaast is er nog een landelijk parket en een functioneel parket. Het parket bij de Hoge Raad der Nederlanden onder leiding van de procureur-generaal bij de Hoge Raad maakt geen deel uit van het Openbaar Ministerie. (Openbaar MinisterieValt onder het ministerie van Justitie. Geeft leiding aan het opsporingsonderzoek van de politie en vervolgt de verdachten.). Wat vonden zij van dit plan? Zij vonden het een goed idee. Strikt uitgangspunt: er wordt niet op inhoudelijke kwesties ingegaan - daarvoor is de rechtszaak zelf en eventueel het hoger beroepHet opnieuw behandelen van een zaak door een hogere rechter..
Brunner: 'De feedback gaat over praktische dingen en de bejegening van elkaar. Zoals: was de geplande zittingsduur realistisch, was het requisitoirDe aanklacht van de officier van justitie tijdens een strafproces waarin hij de feiten op een rij zet, zijn mening geeft over het bewijs en op grond daarvan een bepaalde straf eist. De officier van justitie kan ook vrijspraak vragen. (voordracht officier, red.) begrijpelijk, was het pleidooi van de advocaat te volgen, werd er voldoende hoffelijk met de verdachte en andere aanwezigen om gegaan, kregen alle partijen van de rechters genoeg tijd om hun zienswijze naar voren te brengen, was de duur van de zitting in orde of duurde het te lang?'

Leerpunten

Van de evaluatie, waarbij ook de rechter-commissaris (die toezicht houdt op het vooronderzoek) werd betrokken, werden de nodige lessen geleerd. Zo kreeg Brunner te horen dat hij, als voorzitter van de rechtbank, de voortgang van het onderzoek wel wat strenger had mogen bewaken zodat de inhoudelijke behandeling eerder plaats had kunnen vinden. De officier van justitie had wel wat sneller het dossier compleet kunnen maken. Een advocaatRaadsman of raadsvrouw in juridische aangelegenheden. Een advocaat is lid van de Nederlandse Orde van Advocaten. kreeg te horen dat zijn pleidooi wel heel lang duurde: het is moeilijk de aandacht zo lang vast te houden.

Hogere kwaliteit

Brunner en Meewisse brengen de mogelijkheid tot evaluatie onder de aandacht van collega-strafrechters, die overigens ook door advocaten en officieren van justitie kan worden geïnitieerd. Ze hopen dat het initiatief ook bij andere rechtbanken wordt opgepikt. Het ultieme doel? Brunner: ‘Leren van elkaar, bewuster worden van het eigen optreden met als resultaat een hogere kwaliteit van het proces.'