De volledige tekst van de nieuwjaarstoespraak van Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, zoals uitgesproken op 9 januari 2025 in Den Haag.
Bij de benoeming van leden van de Raad voor de rechtspraak mag er geen mogelijkheid meer zijn voor politieke inmenging, ook niet theoretisch. Dit zegt Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, in zijn nieuwjaartoespraak. Op dit moment kan de minister van Justitie formeel gezien een benoeming tegenhouden. In de praktijk is deze ministeriële invloed nog nooit aangewend, wat volgens Naves te danken is aan de sterke rechtstatelijke cultuur die Nederland kenmerkt. Maar zo’n cultuur alleen is niet voldoende om de rechtsstaat ook op langere termijn te beschermen.
De Raad voor de rechtspraak maakt zich op het gebied van rechtsbescherming, wetgevingskwaliteit en uitvoerbaarheid grote zorgen over twee conceptwetsvoorstellen die de minister van Asiel en Migratie ter advisering aan de Raad heeft aangeboden. Dit schrijft de Raad in een wetgevingsadvies op hoofdlijnen. Het gaat om een wetsvoorstel dat onder meer de introductie van een tweestatusstelsel beoogt en een wetsvoorstel over maatregelen om de asielketen te ontlasten en de instroom van asielzoekers te verminderen.
Het is nog te vroeg om procesafspraken nu al in de wet vast te leggen. Ook moet de rechter zich nog kunnen buigen over de schuldvraag als iemand bezwaar aantekent tegen de omzetting van een strafbeschikking. Dat zijn de twee belangrijkste kritiekpunten in een vandaag gepubliceerd wetgevingsadvies (pdf, 714,1 KB) dat de Raad voor de rechtspraak heeft uitgebracht over de Eerste aanvullingswet op het nieuwe Wetboek van strafvordering.
In 2023 hebben de rechters bij de rechtbanken 74 duizend strafzaken (betreffende misdrijven) afgedaan. Daarmee steeg het aantal afgedane strafzaken in vergelijking met het jaar daarvoor. Dit blijkt uit de vandaag verschenen publicatie Criminaliteit en rechtshandhaving 2023 (Wodc.nl). Daarin valt te lezen dat de stijging van het aantal door de rechter afgedane strafzaken, zich de afgelopen jaren door heeft gezet.
