Regeerakkoord zet versterking rechtsstaat hoog op agenda

Raad voor de rechtspraak: houd rechtsbescherming in het oog bij het zoeken naar oplossingen voor maatschappelijke problemen

Met het door hen gesloten regeerakkoord lijken D66, CDA en VVD serieus werk te willen maken van het versterken van de rechtsstaat. Dit zegt Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, in reactie op het akkoord dat afgelopen vrijdag werd gepresenteerd. Naves: ‘De drie partijen gaan door met het mogelijk maken van constitutionele toetsing, willen een eigen begroting voor de Rechtspraak en schaffen de rol van de minister bij benoemingen van de leden van de Raad voor de rechtspraak af. Stuk voor stuk stappen die onze trias politica zullen versterken.’

Henk Naves, voorzitter Raad voor de rechtspraak

De Rechtspraak pleit al langer voor deze maatregelen omdat ze de rechtsstaat ten goede komen:

Als het voor rechters mogelijk wordt om in individuele, concrete zaken te kunnen toetsen aan de Grondwet, leidt dit tot meer rechtsbescherming voor mensen.
Een eigen begroting voor de Rechtspraak past bij de onafhankelijke positie van de derde staatsmacht. Op dit moment is de begroting onderdeel van de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Volgens de huidige regeling kan de minister van Justitie en Veiligheid de benoeming van leden van de Raad voor de rechtspraak beïnvloeden. Door de rol van de minister bij benoemingen volledig af te schaffen, wordt dit risico weggenomen.

Positief

Naast het versterken van de positie van rechters en de Rechtspraak als organisatie, ziet Naves nog meer positieve punten in het akkoord. ‘Zoals de toezegging om mensen met verward gedrag beter te helpen. Het is een onderwerp waar wij onze zorgen al langer over uiten.’ Ook de aangekondigde investeringen in de sociale advocatuur, het gevangeniswezen, burgerschapsonderwijs en het verlagen van de kosten om een rechtszaak te kunnen voeren (griffierechten) kunnen rekenen op instemming van de Rechtspraak, net als het in het coalitieakkoord genoemde streven naar digitale autonomie.

Rechtsbescherming

Naast deze positieve kanten van het regeerakkoord herhaalt Naves de waarschuwing die hij eerder dit jaar in zijn nieuwjaarstoespraak uitsprak: ‘De plannen van deze drie partijen ademen de wil om maatschappelijke problemen aan te pakken, iets waar mensen al tijden op wachten. Ik hoop dat ze daarbij wel nadrukkelijk oog blijven houden voor de rechtsbescherming van mensen die door de plannen worden geraakt. Het is verleidelijk om rechtsbescherming ondoordacht uit te kleden om sneller resultaat te boeken, bijvoorbeeld op het gebied van woningbouw en de uitbreiding van het elektriciteitsnet. Maar het ondergraaft de rechtsstaat, en daarmee een rechtvaardige samenleving.’