Jaarplan Rechtspraak: vernieuwing en maatschappelijke betrokkenheid centraal

De Rechtspraak richt zich dit jaar nadrukkelijk op toegankelijke en maatschappelijk relevante rechtspraak, met meer aandacht voor het perspectief van mensen die door het werk van de rechter worden geraakt. Dit staat in het jaarplan van de Rechtspraak dat vandaag is gepubliceerd. Hierin is meer te lezen over initiatieven zoals wijkrechtspraak, de schuldenfunctionaris, de regelrechter en VoorRecht - onlangs uitgeroepen tot Beste Overheidsinnovatie van het Jaar 2025. In het jaarplan staat welke ontwikkelingen er binnen alle rechtsgebieden plaatsvinden en hoe de Rechtspraak werkt aan vernieuwing, onder meer door digitalisering en inzet van AI.

1,5 miljoen beslissingen

Ongeveer 2.700 rechters en raadsheren en 10.800 gerechtsambtenaren streven ook in 2026 naar kwalitatief hoogwaardige, maatschappelijk relevante en efficiënte afhandeling van ongeveer 1,5 miljoen rechterlijke beslissingen. Dit jaar zal het grootste deel (65 procent) van de rechtszaken bij de rechtbanken worden afgehandeld door de civiele kantonrechterDe kantonrechter behandelt zowel civiele zaken als strafzaken. Het is een alleensprekende rechter die zaken als overtredingen uit het strafrecht, arbeidszaken, huurzaken en zaken onder de € 25.000,- behandelt. Vroeger was het kantongerecht een apart gerecht naast de rechtbanken, gerechtshoven en de Hoge Raad. De kantongerechten zijn opgegaan in de rechtbanken. De term 'kantonrechter' is blijven bestaan..

Rechtsstaat beschermen

In zijn voorwoord benadrukt Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de rechtspraakDe Raad voor de rechtspraak bestaat sinds 1 januari 2002 en vormt de schakel tussen de minister van Justitie en de gerechten. De Raad heeft als opdracht te bevorderen dat de gerechten hun rechtsprekende taak goed kunnen vervullen., dat het verhaal van onze rechtsstaat vaker verteld moet worden. Volgens hem staan we er niet vaak genoeg bij stil dat het bijzonder is dat in Nederland mensen niet willekeurig worden opgepakt of bezit zomaar wordt onteigend. Naves: ‘De achilleshiel van een vrij en welvarend land is dat je gewend raakt aan dat wat er is.’ Het verhaal van de rechtsstaat, de betekenis ervan voor het leven van mensen en de samenleving als geheel, is volgens hem iets om trots op te zijn. En de moeite waard om te beschermen.