Wat is tbs?
Tbs (terbeschikkingstelling) is een maatregelEen maatregel kan worden opgelegd na het begaan van een strafbaar feit. Er kunnen maatregelen worden opgelegd in plaats van een straf of naast een straf. Voorbeelden zijn: terbeschikkingstelling (tbs), plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis, ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, onttrekking van voorwerpen aan het verkeer. om de samenleving te beschermen tegen mensen die misdrijven plegen terwijl ze lijden aan een ernstige stoornis of gebrekkige ontwikkeling.
Voorwaarden tbs
- De dader(Mede)pleger van een strafbaar feit of degene die het feit heeft uitgelokt. valt onder het volwassenenstrafrecht.
- De dader heeft een misdrijfZwaar strafrechtelijk vergrijp. De strafwetgeving onderscheidt overtredingen en misdrijven. Overtredingen worden in de regel in eerste aanleg berecht door de kantonrechter, misdrijven door de afdeling strafrecht van de rechtbank. gepleegd waar minstens 4 jaar gevangenisstraf op staat. Of een misdrijf dat speciaal genoemd wordt in de wet, zoals bedreiging.
- De dader leed aan een persoonlijkheidsstoornis, psychose of verstandelijke beperking toen hij de misdaad beging.
- De veiligheid van anderen is in gevaar vanwege de kans op herhaling.
Onderzoek naar stoornis
Als de rechter-commissaris (onderzoeksrechter) of officier van justitieEen officier van justitie is een vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie in de rechtszaal. De officier van justitie is verantwoordelijk voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten. De officier beslist of iemand voor de rechter moet komen en eist een straf als de verdachte schuldig is. vermoedt dat een verdachte tijdens het misdrijf leed aan een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis, vraagt hij om een psychiatrisch/psychologisch onderzoek naar de persoon van de verdachte: een Pro Justitia-onderzoek. Dat leidt vaak tot een advies aan de rechter over de vraag of behandeling nodig is en in welke vorm. De rechter is onafhankelijk en hoeft het advies niet te volgen.
Soorten tbs
Er zijn twee soorten tbs; tbs met dwangverpleging en tbs met voorwaarden. Welke soort tbs de rechter oplegt, hangt af van het misdrijf en de kans op herhaling.
PIJ-maatregel
De rechter kan onder jeugdstrafrechtStrafrecht voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar. Kinderen jonger dan 12 jaar kunnen niet strafrechtelijk worden vervolgd. Bij het jeugdstrafrecht vinden zittingen achter gesloten deuren plaats. De leeftijdsgrenzen kunnen variëren. 16- en 17-jarigen kunnen volgens de regels van het volwassenenstrafrecht worden berecht als de ernst van het delict, hun persoonlijkheid of de omstandigheden waaronder het feit is begaan daar aanleiding voor geeft. Jongeren van 18 tot 23 jaar kunnen op grond van hun persoonlijkheid volgens de regels van het jeugdstrafrecht berecht worden. De rechter bepaalt welk recht van toepassing is. ook de maatregel 'plaatsing in een inrichting voor jeugdigen (PIJ-maatregel, ook wel jeugd-tbs genoemd) opleggen. De PIJ-maatregel kan 7 jaar duren. In uitzonderlijke gevallen kan de PIJ-maatregel worden omgezet in een tbs-maatregel.
Kenmerken tbs-veroordeelde
- ongeveer 9 op de 10 is man
- de gemiddelde leeftijd ligt rond de 44 jaar
- ongeveer 1 op de 3 heeft een psychotische stoornis
- ongeveer 2 op de 3 hebben een persoonlijkheidsstoornis
Recente zaken waarin tbs werd opgelegd
2023: Doodrijden gezin
Een 33-jarige man veroorzaakte in 2023 een aanrijding waarbij een compleet gezin om het leven kwam. De rechtbank oordeelt dat er sprake is van doodslag. Hij is veroordeeld tot 10 jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging. Daarnaast is een maximale rijontzegging opgelegd van 10 jaar.
2023: Supermarkt-moord
De rechtbank Den Haag heeft op een 57-jarige man veroordeeld voor de moord op een supermarktmedewerker in de Albert Heijn op 20 juni 2023 in Den Haag. De rechtbank heeft de verdachte een celstraf opgelegd van 10 jaar en daarnaast tbs met dwangverpleging.
2022: Tinder-moord
De rechtbank Noord-Nederland wees in 2022 vonnis in de zaak die in de media bekend is geworden als de Tindermoord. Een 27-jarige man is veroordeeld tot 15 jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging voor moord op een 21-jarige Amerikaanse studente, voor poging tot doodslag op haar Nederlandse vriend, voor brandstichting en voor vernieling.
Oudere 'bekende rechtszaken'
Anne Faber
De 28-jarige Michael P. is door de rechtbank en in hoger beroep veroordeeld tot een gevangenisstraf van 28 jaar en tbs met dwangverpleging voor het in 2018 verkrachten, het van haar vrijheid beroven en doden van Anne Faber en het mishandelen van medewerkers van het Pieter Baan Centrum. De man lijdt aan een persoonlijkheidsstoornis met borderline en antisociale kenmerken. Ook is hij afhankelijk van alcohol, drugs en Ritalin.
De Hoge Raad verminderde de gevangenisstraf met 4 maanden. Lees meer op de bekende-zaakpagina over de zaak Anne Faber.
Els Borst
Bart van U. is veroordeeld tot 8 jaar cel en tbs met dwangverpleging voor het doden van zijn oudste zus Loïs (in 2015) en Els Borst, minister van Staat (in 2014). Het hof acht in beide gevallen doodslag bewezen. Door zijn psychiatrische ziekte lijkt Van U. in een parallelle wereld te leven. In die andere wereld heeft hij zijn eigen zus om het leven gebracht. Lees meer op de bekende-zaakpagina over Bart van U.
Zoek in het uitsprakenregister
In het uitsprakenregister staan alle strafzaken sinds 2002 waarin de rechter tbs heeft opgelegd.
Zoek binnen het uitsprakenregister op ‘tbs’ en maak gebruik van de filters aan de linkerkant van het scherm.
Infographic tbs
Vraag en antwoord
Wat is tbs?
Tbs staat voor terbeschikkingstelling. Het is een maatregel die de rechter kan opleggen om de samenleving te beschermen als iemand een misdrijf heeft gepleegd terwijl hij leed aan een ernstige stoornis of gebrekkige ontwikkeling.
Ga naar het uitgebreide antwoord op de vraag 'Wat is tbs?' op veelgestelde vragen
Wanneer legt de rechter tbs op?
De rechter kan tbs (eventueel in combinatie met een gevangenisstraf) opleggen als aan 3 voorwaarden is voldaan.
Lees verder over deze drie voorwaarden in de veelgestelde vragen
Hoe vaak legt de rechter tbs op?
Over de afgelopen jaren:
- 2016: 174 keer
- 2017: 208 keer
- 2018: 252 keer
- 2019: 260 keer
- 2020: 273 keer
Voor meer informatie of hulp, bezoek de contactpagina. Daar vindt u antwoorden op veelgestelde vragen en informatie over hoe u ons kunt bereiken.