Inhoud
De curatele opstarten
Als de rechter u tot curatorEen curator is iemand die door de rechter is aangewezen om geldzaken en andere belangrijke zaken (zoals zorg en wonen) te regelen voor iemand die dat zelf niet kan. heeft benoemd, dan legt hij dit vast in een beschikking1. In het bestuursrecht: Een beslissing van een overheidsorgaan in een concreet geval, bijvoorbeeld het verlenen van een bouwvergunning. 2. In het civiele recht: een rechterlijke uitspraak in een procedure die begint met een verzoekschrift. Een uitspraak in een procedure die begint met een dagvaarding, heet een vonnis. (dit is een schriftelijke uitspraak). De curatele start op de dag van de uitspraak. Uw taak als curator begint op de dag nadat de rechtbank de beschikking heeft verstuurd.
Boedelbeschrijving maken en indienen
U bent verplicht om binnen 4 maanden na de start van de curateleCuratele is een beschermingsmaatregel die kan worden uitgesproken door de rechter voor iemand van 18 jaar en ouder die (tijdelijk) zijn geld- en persoonlijke zaken niet goed zelf kan regelen en voor wie een bewind en/of mentorschap niet genoeg is. Dit kan door lichamelijke of geestelijke oorzaken of door een drank- of drugsverslaving. Een curator wordt benoemd door de rechter. een boedelbeschrijving in te dienen. Doe dit ook als de rechter u heeft benoemd tot de nieuwe curator in een lopende curatele.
Een boedelbeschrijving is een overzicht van:
- het bezit van de betrokkene
- de schulden, als deze er zijn
- een schatting van de maandelijkse inkomsten en uitgaven
De curatele registreren
- Bezit de betrokkene een huis of een stuk land? Dan registreert u de curatele in het kadaster (kadaster.nl)
- Heeft de betrokkene een onderneming? Dan registreert u de curatele in het handelsregister (kvk.nl)
De griffieAdministratieve afdeling van een gerecht. van de rechtbankRechtsprekend orgaan dat in eerste aanleg oordeelt over zaken zoals echtscheidingen, misdrijven, geldvorderingen, en de meeste bestuursrechtelijke geschillen. Ook wordt met het begrip rechtbank het gebouw aangeduid waarin de rechtbank zetelt.:
- registreert de beschikking in het openbare Centraal curatele- en bewindregister, het CCBR
- publiceert de beschikking in de Staatscourant (officielebekendmakingen.nl)
Financiële zaken regelen
U beslist over het geld en bezit van de betrokkene. Taken die u voor de betrokkene uitvoert, zijn onder meer:
- U controleert of de betrokkene zijn inkomsten ontvangt, zoals loon, pensioen, toeslagen, uitkeringen.
- U betaalt de rekeningen.
- U keert leefgeld uit aan de betrokkene voor zijn dagelijkse uitgaven.
- U doet belastingaangifte.
- U vraagt bijvoorbeeld toeslagen en uitkeringen aan.
- U houdt de inkomsten en uitgaven bij in een administratie.
- Als de betrokkene veel geld heeft, belegt u dit met aandacht en zorg.
- Als de betrokkene schulden heeft, lost u deze af.
Persoonlijke zaken
Als curator regelt u de persoonlijke verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding van de betrokkene. U betrekt de betrokkene zoveel mogelijk bij uw taken. En u moedigt hem aan om zoveel mogelijk zelf te beslissen, als hij daartoe in staat is. Verder doet u uw werk met respect voor de godsdienst, levensovertuiging of culturele achtergrond van de betrokkene.
Het regelen van persoonlijke zaken
U heeft onder meer de volgende taken:
- regelen van de zorg met zorgverleners en behandelaars.
- persoonlijk contact onderhouden met de betrokkene, zodat u weet hoe het met de betrokkene gaat.
- de betrokkene ondersteunen of vertegenwoordigen tijdens gesprekken met zorgverleners, behandelaars of instellingen. En erop toezien dat zij zich aan hun afspraken houden.
- in actie komen als de betrokkene niet de zorg krijgt die hij nodig heeft.
- ingrijpen als een situatie niet goed is voor de betrokkene en hij zelf niet in staat is om dit in te zien. Bijvoorbeeld als de gezondheid van de betrokkene achteruit gaat. Of als het de betrokkene niet goed meer lukt om zelfstandig te blijven wonen.
U kunt de rechter raadplegen bij ingrijpende situaties.
De betrokkene begeleiden
De betrokkene is handelingsonbekwaam en mag veel dingen niet zelf doen. Hij mag bijvoorbeeld geen gezagHet recht en de plicht van een persoon (meestal een ouder) om een kind jonger dan 18 jaar op te voeden en te verzorgen en belangrijke beslissingen te nemen over het kind. Een of twee personen kunnen het gezag hebben. hebben over kinderen.
Wil de betrokkene persoonlijke beslissingen nemen zoals trouwen of een testament afsluiten? In de wet staat of en onder welke voorwaarden de betrokkene bepaalde beslissingen kan nemen. U kunt hem hierover informeren.
Heel persoonlijke zaken
U mag heel persoonlijke zaken van de betrokkene niet regelen, zoals donorregistratie of het opstellen van een euthanasieverklaring. Neem bij vragen hierover contact op met de rechtbank.
Toestemming geven
Voor welke handelingen moet de betrokkene u om toestemming vragen?
Financiële zaken
De betrokkene mag niet zonder toestemming zijn bezit verkopen. Ook mag hij niet zomaar nieuwe contracten afsluiten of grote aankopen doen. Hiervoor moet hij u om toestemming vragen. U beslist hierover.
Schriftelijke toestemming geven
U kunt de betrokkene schriftelijk toestemming geven om een bepaalde, duidelijk omschreven, handeling uit te voeren.
Als betrokkene toch iets koopt, verkoopt of huurt
De betrokkene staat geregistreerd in het Centraal curatele- en bewindregister. Deed iemand zaken met de betrokkene? Dan kan deze persoon de vordering niet verhalen op het bezit van de betrokkene. Hij kan bijvoorbeeld geen geld eisen van de betrokkene, ook al was dit afgesproken. Hij had kunnen weten dat de betrokkene onder curatele staat en geen contracten mag sluiten zonder toestemming (door raadpleging van het register).
Persoonlijke zaken
Wil de betrokkene bijvoorbeeld trouwen? Of wil hij een andere persoonlijke beslissing nemen? De wet kan bepalen dat hij dit wel mag doen, maar alleen met uw toestemming. U beslist hierover.
Schriftelijke toestemming
U kunt de betrokkene schriftelijk toestemming geven om een bepaalde, duidelijk omschreven, handeling uit te voeren.
Toestemming vragen
Voor welke handelingen moet u de rechter om toestemming vragen?
Financiële zaken
Voor het verrichten van onderstaande handelingen heeft u toestemming nodig van de rechter. Deze toestemming vraagt u met een machtigingsverzoek.
- het doen van uitgaven die naar verwachting hoger zijn dan € 2.000, bijvoorbeeld voor onderhoud of inrichting van een woning (tel de kosten bij elkaar op) of een vakantie
- het verkopen van een woning of een stuk grond
- het huren of verhuren van een woning
- het lenen of uitlenen van geld
- het doen of aannemen van een schenking
- het beleggen van het geld van de betrokkene
- het beslissen over nalatenschappen
- het starten van een juridische procedure
- het afkopen van een verzekeringspolis
Lees hieronder bij ‘machtigingsverzoek indienen bij de rechter’ hoe u een machtigingsverzoek indient.
Persoonlijke zaken
Wil de betrokkene een testament of huwelijkse voorwaarden opstellen? Of wil hij een andere persoonlijke beslissing nemen? De wet kan bepalen dat de betrokkene dit wel mag doen, maar alleen met toestemming van de rechter. U kunt de toestemming aanvragen per brief of met het formulier machtigingsverzoek.
Machtigingsverzoek indienen bij de rechter
Maak het machtigingsverzoek en dien het met de bewijsdocumenten in.
Reactie op het machtigingsverzoek
Geeft de rechter u toestemming voor de handeling? Dan kunt u deze uitvoeren.
Heeft u toestemming gevraagd voor een uitgave en keurt de rechter de uitgave goed? Stuur dan bij de eerstvolgende rekening en verantwoording, de bonnen en rekeningen mee.
Contact bij vragen
Heeft u vragen over het machtigingsverzoek? Neem dan contact op met de rechtbank die toezicht houdt op de curatele.
Contact over het machtigingsverzoek
Heeft u vragen over het machtigingsverzoek? Neem dan contact op met de rechtbank die toezicht houdt op de curatele. U kunt een bericht sturen in Mijn CBM als u daarvan gebruik maakt. Of kijk bij de contactgegevens van de rechtbank die gaat over curatele.
Contact met de rechtbank
Wilt u een verzoek indienen voor het aanvragen, veranderen of stoppen van curatele? Of wilt u een formulier of klacht over een curator indienen? Neem dan contact op met de rechtbank. U kunt een bericht sturen in Mijn CBM als u daarvan gebruik maakt. Of vind hieronder per gemeente de contactgegevens voor curatele. Let op! U moet altijd naar de rechtbank binnen de gemeente waar de persoon woont voor wie curatele bedoeld is.
Waarover moet u de rechter informeren?
In de volgende situaties moet u de rechter per brief informeren:
- bij overlijden van de betrokkene of de curator (ook als er een tweede curator is benoemd). Als u ziet aankomen dat u gaat overlijden en er is geen tweede curator, dan kunt u de rechter vragen die te benoemen)
- bij verhuizing door de betrokkene of door u
- als u uw taken voor lange tijd niet kunt uitvoeren, bijvoorbeeld door ziekte
- als de curatele niet meer nodig is
- als u vindt dat curatele een te zware vorm van hulp is en u de curatele wilt omzetten naar bewind en/of mentorschap
- als de betrokkene een erfenis krijgt
- als u uw taken (om welke reden dan ook) wilt neerleggen
Bent u de betrokkene en is uw curator overleden? Geef het zo snel mogelijk door aan de rechter. De rechter benoemt in overleg met u en uw belanghebbendeIemand die betrokken is bij een besluit of geschil en daar (rechtstreeks) belang bij heeft.(n) een andere curator.
Verantwoorden bij de rechter
De rechter houdt toezicht op uw werk. U moet zich bij hem verantwoorden. De rechter wil dat u de volgende documenten opstelt:
- de boedelbeschrijving (zie uitleg boven aan de pagina)
- de rekening en verantwoording (jaarlijks)
- de 5-jaarlijkse evaluatie (in principe elke 5 jaar)
- de eindrekening en verantwoording (bij het einde van de curatele)
Tussentijdse evaluatie
De rechter kan u vragen om een tussentijdse evaluatie in te vullen. U geeft hierin aan hoe de curatele verloopt. En of het nog nodig is of een lichtere beschermingsvorm beter zou passen.
Rekening en verantwoording
U moet elk jaar laten zien hoe het met de financiën van de betrokkene gaat. Dit doet u door een rekening en verantwoording in te dienen. De checklist Rekening en verantwoording kan u helpen bij het verzamelen van de gegevens die u moet invullen.
Eindrekening en verantwoording
Stopt de curatele of stopt u als curator? Of is de betrokkene overleden? Maak dan over de laatste periode van de curatele een overzicht van de geldzaken van de betrokkene. Dit heet een eindrekening en verantwoording.
Lees hoe u een eindrekening en verantwoording maakt en indient.
Nalatenschap aanvaarden of verwerpen
Is betrokkene erfgenaam? Een erfenis is het totaal aan bezit en schulden dat iemand na zijn overlijden nalaat. Op de pagina erfenis aanvaarden of verwerpen leest u hoe u namens de betrokkene de nalatenschap zuiver aanvaardt, beneficiair aanvaardt of verwerpt. Ook vindt u er uitleg over de verschillen tussen die mogelijkheden.
Zie ook
- Landelijk procesreglement verzoekschriften rechtbanken, kanton, inzake curatele, bewind en mentorschap, vanaf 1 januari 2026 (pdf, 336 KB)
- Landelijk procesreglement verzoekschriften rechtbanken, kanton, inzake curatele, bewind en mentorschap - juli-december 2025 (pdf, 421 KB)
- Landelijk procesreglement verzoekschriften rechtbanken, kanton, inzake curatele, bewind en mentorschap - juli 2024 - juli 2025 (pdf, 426 KB)
Relevante onderwerpen
Juridisch advies
De Rechtspraak geeft geen juridisch advies. Rechters en anderen bij de Rechtspraak zijn onpartijdig en mogen daarom geen advies geven. Wilt u hulp met uw situatie, documenten, of iemand die het woord voor u doet tijdens een zitting? Dan heeft u een advocaat of juridisch adviseur nodig.
Heeft u een vraag?
Voor meer informatie of hulp, bezoek de contactpagina. Daar vindt u antwoorden op veelgestelde vragen en informatie over hoe u ons kunt bereiken.